Zamek Chęciny

Ruiny zamku w Chęcinach górują nad miasteczkiem z wysokości 360 metrów i widać je już z daleka, jadąc drogą S7 w kierunku Krakowa. To jedna z najlepiej zachowanych średniowiecznych warowni w Polsce, która przez stulecia była świadkiem wydarzeń kształtujących polską historię – od zjazdów królewskich po więzienne dramaty.

Zamek powstał na przełomie XIII i XIV wieku, choć historycy spierają się kto właściwie go zbudował. Wśród kandydatów wymienia się króla czeskiego Wacława II, biskupa krakowskiego Jana Muskatę czy Władysława Łokietka. Pewne jest natomiast, że to właśnie Łokietek nadał warowni szczególne znaczenie.

W 1331 roku przed wyprawą pod Płowce król zwołał tu najwyższych dostojników państwowych na pierwszy „zjazd ziem polskich” – wydarzenie uznawane za początek przyszłych sejmów. Kazimierz Wielki poszedł o krok dalej i przekształcił zamek w jedną z najpotężniejszych twierdz w kraju.

Co pozostało z królewskiej potęgi

Dziś na szczycie wzgórza czekają ruiny, ale to wcale nie oznacza, że niewiele do zobaczenia. Zachował się pełny obwód zewnętrznych murów obronnych, dwie masywne cylindryczne wieże, baszta i fundamenty zabudowań mieszkalnych. Potężne mury robią wrażenie nawet w XXI wieku – nietrudno wyobrazić sobie, jak wyglądały w czasach swojej świetności.

Między dwiema wieżami znajdował się kiedyś główny dziedziniec z budynkiem mieszkalnym. W XVI wieku dobudowano krużganki, nadbudowano wieżę i wykuto w skale studnię o głębokości 100 metrów. Na dziedzińcu dolnego zamku wciąż widać jej ślady.

Przy zamku stała też kaplica pod wezwaniem Dziesięciu Tysięcy Rycerzy Męczenników, w której Władysław Łokietek przechowywał czasowo skarbiec koronny. Trudno o lepszy dowód na to, jak strategiczne było to miejsce dla polskich władców.

W czasach świetności zamek nigdy nie został zdobyty siłą. Upadł dopiero w 1607 roku, gdy podczas rokoszu Zebrzydowskiego zbuntowane oddziały zdobyły go podstępem, podpaliły zabudowania i wywiozły zbrojownię.

Królowe i więźniowie

Zamek w Chęcinach pełnił różne funkcje. Był rezydencją królowych – gościł drugą żonę Kazimierza Wielkiego Adelajdę, Elżbietę Łokietkównę sprawującą rządy za małoletniego syna Ludwika, Zofię – małżonkę Władysława Jagiełły, a nawet królową Bonę podczas jej podróży do Bari.

Od końca XIV wieku zamek służył również jako więzienie. Spędził tu dekadę Andrzej Garbaty – przyrodni brat i zacięty wróg Władysława Jagiełły. Jeszcze gorzej miał Hińcza z Rogowa, który według Jana Długosza był „wtrącony głęboko do brudnej wieży w Chęcinach” i „omal nie wyzionął ducha od smrodu”.

Historia zniszczeń

Po podstępnym zdobyciu w 1607 roku zamek został odbudowany przez starostę chęcińskiego Stanisława Branickiego. Nie cieszył się jednak odbudowaną świetnością długo. W 1657 roku zniszczyły go wojska Rakoczego, a w 1707 roku Szwedzi podczas wojny północnej. Od tamtej pory pozostał w ruinie.

Dziś ta ruina to jeden z najchętniej odwiedzanych zamków w Polsce. Zwiedzanie nie wymaga wiele wysiłku, choć trzeba pokonać niewielkie wzniesienie. Z murów i wież roztacza się widok na Chęciny i okoliczne Góry Świętokrzyskie.

Dla kogo to miejsce

Zamek to dobra propozycja dla rodzin z dziećmi – ruiny można swobodnie eksplorować, wchodzić na wieże, przechodzić przez bramy. Dzieci lubią takie miejsca, bo dają przestrzeń do wyobraźni. Miłośnicy historii znajdą tu materiał do przemyśleń o średniowiecznej architekturze obronnej i burzliwych dziejach Polski.

Warto skorzystać z oprowadzania z przewodnikiem, który opowie szczegóły o poszczególnych częściach warowni i wydarzeniach, które tu miały miejsce. Można też zwiedzać na własną rękę – zamek nie jest duży, ale atmosfera rekompensuje rozmiary.

Zamek w Chęcinach był miejscem koncentracji wojsk polskich wyruszających na wojnę z Krzyżakami. To stąd Władysław Łokietek wyruszył na bitwę pod Płowcami w 1331 roku.

Zwiedzanie latem i zimą

Zamek jest czynny przez cały rok, co wyróżnia go na tle wielu innych zabytków. Zimą ruiny pokryte śniegiem wyglądają wręcz baśniowo, choć trzeba uważać na oblodzone schody i przejścia. Latem można tu spędzić więcej czasu, spacerując po murach i robiąc zdjęcia z różnych punktów widokowych.

Na zwiedzanie warto zarezerwować od godziny do półtorej. Jeśli ktoś chce spokojnie pospacerować, zrobić zdjęcia i poczytać tablice informacyjne, może zostać dłużej. W okolicy zamku są też szlaki turystyczne prowadzące przez Chęciny i okoliczne lasy.

Praktyczne informacje przed wizytą

Zamek znajduje się na Wzgórzu Zamkowym nad centrum Chęcin. Z miasta prowadzą do niego piesze trasy – spacer z rynku zajmuje około 15-20 minut pod górę. Można też podjechać samochodem bliżej – przy zamku jest parking.

Chęciny leżą 15 km na południowy zachód od Kielc, przy drodze ekspresowej S7 w kierunku Krakowa. Z Kielc można dojechać autobusem miejskim linii 31 lub podmiejskimi busami, które odjeżdżają z ulicy Żytniej.

Godziny otwarcia: Zamek jest otwarty codziennie przez cały rok. Biuro zamku przy ul. Małogoskiej 7 pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30-15:30.

Ceny biletów: Aktualne ceny biletów najlepiej sprawdzić na stronie zamek.checiny.pl lub dzwoniąc pod numer +48 41 308 00 48. Dostępne są bilety normalne, ulgowe oraz rodzinne. Można umówić się na zwiedzanie z przewodnikiem pod numerem +48 501 793 733.

Kontakt: Biuro Zamku Królewskiego w Chęcinach, ul. Małogoska 7, 26-060 Chęciny, tel. +48 41 308 00 48, e-mail przez stronę zamek.checiny.pl