Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy Suchedniów

Suchedniowsko-Oblęgorski Park Krajobrazowy to rozległy obszar chroniony w północnej części województwa świętokrzyskiego, który łączy w sobie dwa różne światy. Z jednej strony Pasmo Oblęgorskie z charakterystycznymi wzniesieniami i skałkami, z drugiej – rozległe kompleksy leśne Płaskowyżu Suchedniowskiego. Powierzchnia parku wynosi 19 895 ha, co czyni go jednym z większych parków krajobrazowych w regionie.

To miejsce dla tych, którzy szukają spokoju w lesie, ale jednocześnie chcą mieć coś więcej niż tylko spacer po szlaku. Park ma w sobie coś z gór – są tu skały, wzniesienia, zróżnicowana rzeźba terenu – ale bez tłumów i bez przeładowania infrastrukturą turystyczną.

Dwa parki w jednym – geografia i krajobraz

Park składa się z dwóch odrębnych obszarów: zachodniego – obejmującego Pasmo Oblęgorskie w Górach Świętokrzyskich i wschodniego – obejmującego Płaskowyż Suchedniowski. To nietypowe rozwiązanie sprawia, że w jednym parku można doświadczyć dwóch zupełnie różnych krajobrazów.

Pasmo Oblęgorskie to bardziej „górski” fragment – ze wzniesieniami, skałkami i bardziej urozmaiconym terenem. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Sieniawska (448 m n.p.m.) Wschodnia część, obejmująca Płaskowyż Suchedniowski, to przede wszystkim ogromne kompleksy leśne Puszczy Świętokrzyskiej. Lasy zajmują w Parku 90,8% powierzchni, co sprawia, że to jedno z najbardziej zalesionych miejsc w regionie.

Obszar Parku jest ważnym regionalnym węzłem hydrograficznym i terenem źródliskowym rzek: Krasnej, Bobrzy i Kamionki. Woda jest tu wszędzie – w postaci strumieni, źródeł i niewielkich rzeczek przecinających lasy.

Ślady przemysłowej historii regionu

Park został ustanowiony w celu ochrony unikatowych zasobów przyrodniczych oraz kulturowych regionu, stanowiących pozostałości Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego. To jeden z niewielu parków krajobrazowych w Polsce, gdzie natura splata się z dziedzictwem przemysłowym.

Na terenie parku i w jego okolicy można natknąć się na ślady dawnej działalności hutniczej i górniczej. Nad rzekami zachowało się kilka młynów wodnych (Bugaj, Kaniów, Bobrza, Kuźniaki, Wąsosza). Niektóre z nich to cenne zabytki techniki, przypominające o czasach, gdy region ten był jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych przedrozbiorowej Polski.

W Kuźniakach można zobaczyć zabytkowy wielki piec – pozostałość po dawnym hutnictwie żelaza, które kwitło tu od XVI wieku. To miejsce końcowe jednego z najdłuższych szlaków pieszych w Górach Świętokrzyskich.

Najbardziej znany, usytuowany w Paśmie Oblęgorskim zespół krajobrazowo-parkowy w Oblęgorku mieści muzeum związane z życiem i twórczością Henryka Sienkiewicza. Dwór w Oblęgorku to obowiązkowy punkt na mapie każdego miłośnika literatury – tutaj pisarz spędził ostatnie lata życia i tutaj powstały fragmenty jego najważniejszych dzieł.

Co warto zobaczyć – rezerwaty i pomniki przyrody

Park chroni unikatowe zasoby przyrodnicze, z których na szczególną uwagę zasługują rezerwaty Dalejów i Świnia Góra oraz sławny Dąb Bartek. Dąb Bartek to prawdopodobnie najsłynniejsze drzewo w Polsce – monumentalny okaz o obwodzie przekraczającym 13 metrów, który według legend pamiętać ma czasy Kazimierza Wielkiego.

Rezerwat Świnia Góra chroni fragmenty cennych lasów bukowych, a Dalejów to rezerwat krajobrazowy z ciekawymi formacjami skalnymi. W parku nie brakuje też mniejszych obiektów geologicznych – skałki, odsłonięcia skalne i niewielkie jaskinie można spotkać zwłaszcza w zachodniej części, w Paśmie Oblęgorskim.

Szczególnie warto zwrócić uwagę na Górę Perzową z jej unikalnym rezerwatem skalnym. W jednej z grot znajduje się kapliczka – miejsce, które łączy walory przyrodnicze z elementami kultu ludowego.

Szlaki turystyczne i ścieżki dydaktyczne

Park ma dobrze rozwiniętą sieć szlaków turystycznych, choć zdecydowanie mniej zatłoczonych niż te w pobliskim Świętokrzyskim Parku Narodowym. Główny Szlak Świętokrzyski prowadzi z Tumlina-Węgli do Kuźniak przez zalesione wzniesienia Pasma Oblęgorskiego, w tym Górę Siniewską oraz Górę Perzową z jej unikalnym rezerwatem skalnym i kapliczką w grocie, kończąc się przy zabytkowym wielkim piecu w Kuźniakach.

Na terenie Parku i otuliny wyznaczono 4 ścieżki dydaktyczne: przyrodniczo – geologiczna ścieżka dydaktyczna „Hucisko – Perzowa Góra – Kuźniacka Góra – Kuźniaki”, o długości ok. 4,5 km; przyrodnicza ścieżka dydaktyczna „Miedziana Góra – Tumlin”, o długości ok. 15 km; sozologiczna ścieżka dydaktyczna „Zagnańsk – Bartków – Janaszów”, o długości ok. 4 km; przyrodnicza ścieżka dydaktyczna „Ścięgna – Zagnańsk”, o długości ok. 3,5 km.

Ścieżki są różnej długości i trudności, co pozwala dopasować trasę do własnych możliwości. Najkrótsza, około 3,5 km, to dobra opcja na rodzinny spacer. Najdłuższa, licząca 15 km, wymaga już nieco więcej czasu i kondycji.

Według użytkowników portalu AllTrails najlepszym szlakiem w parku jest Piekielna Pętla – trasa o długości prawie 11 km z przewyższeniem około 191 metrów, która prowadzi przez najbardziej urozmaicone fragmenty Pasma Oblęgorskiego.

Dla kogo to miejsce

Park sprawdzi się przede wszystkim u osób, które lubią las i spokój. To nie jest miejsce na szybkie zwiedzanie – tutaj trzeba poświęcić czas na spacer, obserwację przyrody, może piknik w lesie. Rodziny z dziećmi znajdą tu mnóstwo przestrzeni do zabawy i odkrywania, bez ryzyka zgubienia się w tłumie turystów.

Miłośnicy historii docenią ślady dawnego przemysłu – młyny, piece hutnicze, pozostałości po starych warsztatach. To ciekawe połączenie przyrody z techniką, które pokazuje, jak bardzo człowiek był związany z tym terenem przez wieki. Dla fanów literatury punkt obowiązkowy to oczywiście Oblęgorek i muzeum Sienkiewicza.

Rowerzyści mają tu do dyspozycji kilka tras o różnej długości – od rodzinnych przejażdżek po bardziej wymagające trasy MTB. Najdłuższa trasa rowerowa ma długość 34,1 km i prowadzi przez najbardziej malownicze fragmenty parku.

Nie jest to miejsce dla tych, którzy szukają rozbudowanej infrastruktury turystycznej, restauracji na szlaku czy licznych atrakcji. Park pozostaje stosunkowo dziki i niezbyt zagospodarowany – i w tym tkwi jego urok.

Praktyczne informacje – jak dotrzeć i ile czasu poświęcić

Park rozciąga się na terenie kilku gmin: Bliżyn, Łączna, Miedziana Góra, Mniów, Stąporków, Strawczyn, Suchedniów, Skarżysko-Kamienna i Zagnańsk. Głównym punktem dostępowym jest Suchedniów, do którego można dojechać z Kielc (około 20 km) lub ze Skarżyska-Kamiennej.

Do parku najwygodniej dotrzeć własnym samochodem. Z Kielc jedzie się drogą krajową nr 42 w kierunku Łodzi, skręcając w Suchedniowie lub w innych miejscowościach w zależności od tego, którą część parku chce się zwiedzić. Z Warszawy to około 2-2,5 godziny jazdy, głównie autostradą A1 i drogą krajową nr 42.

Komunikacja publiczna jest ograniczona – do większych miejscowości jak Suchedniów czy Zagnańsk można dojechać autobusami PKS z Kielc, ale już poruszanie się po samym parku bez samochodu jest utrudnione.

Park został utworzony na mocy Uchwały Nr XXVIII/279/88 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 10 czerwca 1988r., a obowiązującym aktem prawnym jest Uchwała Nr XLIX/872/14 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 13 listopada 2014 r. Wstęp do parku jest bezpłatny – jako obszar chroniony typu park krajobrazowy nie pobiera się tu opłat za wejście.

Park jest dostępny cały rok, choć oczywiście każda pora ma swój urok. Wiosną i latem dominuje zieleń lasów, jesienią pojawiają się intensywne kolory, a zimą można liczyć na spokojne spacery po śnieżnych szlakach bez tłumów. Trzeba jednak pamiętać, że w okresie jesienno-zimowym niektóre szlaki mogą być trudniejsze do przejścia.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej pół dnia, choć osoby, które chcą dokładnie poznać park i przejść dłuższe szlaki, powinny zaplanować cały dzień lub nawet weekend. Noclegi są możliwe w kwaterach prywatnych oraz gospodarstwach agroturystycznych w Tumlinie oraz Kuźniakach, a także w Suchedniowie i innych miejscowościach leżących w obrębie lub w pobliżu parku.

Zarząd parku mieści się w Umianowicach, w siedzibie Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych. Tam można uzyskać szczegółowe informacje o szlakach, rezerwatach i aktualnych wydarzeniach w parku.