Pomnik Sołtysa Wąchock

W centrum Wąchocka, w parku między ulicami Kolejową i Błonie, stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych pomników w Polsce – postać sołtysa z telefonem komórkowym przy uchu i kołem od furmanki w dłoni. To hołd dla bohatera setek dowcipów, które uczyniły to niewielkie miasteczko nad Kamienną słynnym w całym kraju. Brązowy pomnik odsłonięty w 2003 roku to dowód na to, że Wąchock z humorem podszedł do swojej nieoczekiwanej sławy i zamienił ją w prawdziwy atut turystyczny.

Sama rzeźba powstała z inicjatywy Feliksa Januchty, prezesa Stowarzyszenia Sołtysów Ziemi Kieleckiej, który chciał oddać hołd wszystkim polskim sołtysom. Wykonał ją kielecki artysta Sławomir Micek, a uroczyste odsłonięcie nastąpiło 28 czerwca 2003 roku. Na kamiennym cokole widnieje charakterystyczny napis: „Sołtys na zagrodzie równy wojewodzie”.

Pomnik który opowiada dowcip

Figura przedstawia siedzącego na kamieniu mężczyznę w lekko przekrzywionym kapeluszu. W lewej ręce trzyma przy uchu telefon komórkowy – symbol nowoczesności, który kontrastuje z drugim atrybutem. Prawą ręką przytrzymuje bowiem drewniane koło od furmanki, a obok stoi teczka. To koło to nie przypadkowy element dekoracyjny.

Nawiązuje do jednego z najpopularniejszych dowcipów o Wąchocku, według którego mieszkańcy wybierali sołtysa w dość oryginalny sposób. Puszczano z górki koło od wozu, a sołtysem zostawał ten, na czyim domu się zatrzymało. Absurdalność tej metody wyboru władzy lokalnej to kwintesencja humoru, który od lat krąży o tym mieście.

Wąchock od 1994 roku posiada prawa miejskie i formalnie nie ma tu sołtysa – jest burmistrz. Mieszkańcy zachowali jednak tytuł honorowego sołtysa, który od 1999 roku wybierany jest podczas corocznego turnieju. To właśnie honorowy sołtys w 2007 roku ogłosił Wąchock polską Stolicą Humoru.

Aleja Humoru – spacer między dowcipami

Do pomnika prowadzi Aleja Humoru (nazywana też Aleją Dowcipów), która sama w sobie stanowi osobną atrakcję. Na metalowych tablicach umieszczonych wzdłuż alejki można przeczytać najpopularniejsze dowcipy o Wąchocku i jego sołtysie. Są zbudowane według charakterystycznego schematu: pytanie zaczynające się od „Dlaczego w Wąchocku…?” lub „Dlaczego sołtys w Wąchocku…?” i absurdalna odpowiedź.

To świetny sposób na rozluźnienie atmosfery podczas spaceru. Dzieci uwielbiają czytać te tabliczki na głos, a dorośli często robią zdjęcia swoim ulubionym kawałom. Aleja prowadzi przez park nad rzeką Kamienną, który sam w sobie jest przyjemnym miejscem na odpoczynek.

Skąd wzięły się dowcipy o Wąchocku

Istnieje kilka teorii na temat pochodzenia słynnych dowcipów. Jedna z nich wskazuje na czasy komunizmu. Gdy w 1951 roku cystersi powrócili do Wąchocka (po kasacie z 1819 roku), władze komunistyczne miały zacząć rozpowszechniać dowcipy, by umniejszyć znaczenie zakonników i historię tego miejsca. Wąchock był bowiem ważnym ośrodkiem – cystersi przybyli tu już w 1179 roku i przez wieki rozwijali przemysł nad Kamienną, zakładając kopalnie i kuźnie.

Niezależnie od pochodzenia żartów, władze wolnego Wąchocka zrobiły z nich wielki atut. Zamiast się obrażać, miasto przyjęło swoją rolę ze śmiechem i stworzyło wokół niej prawdziwą markę turystyczną. Pomnik sołtysa, Aleja Humoru, turnieje sołtysów – to wszystko sprawia, że Wąchock odwiedzają turyści z całej Polski.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy

Pomnik znajduje się w centrum miasta, nieopodal opactwa cystersów – jednej z najważniejszych zabytków romańskich w Polsce. Po obejrzeniu pomnika warto przejść się kilkaset metrów i zwiedzić klasztor z XII wieku. W pobliżu znajduje się też Park Rekreacyjno-Sportowy z ponad kilometrową promenadą wokół zalewu.

Rewitalizacja centrum Wąchocka zakończona w 2015 roku sprawiła, że tereny nad Kamienną są doskonale zagospodarowane. Można tu spędzić kilka godzin na spacerach, zrobić piknik czy po prostu odpocząć nad wodą. Dla rodzin z dziećmi to idealne miejsce – dzieci bawią się czytając dowcipy, rodzice mogą usiąść na ławce i podziwiać okolicę.

Dla kogo ta atrakcja

Pomnik sołtysa to miejsce dla każdego, kto ma poczucie humoru i nie traktuje zwiedzania zbyt poważnie. Rodziny z dziećmi znajdą tu rozrywkę – maluch uwielbiają absurdalne dowcipy i chętnie pozują do zdjęć z brązową figurą. Grupy znajomych często robią sobie tutaj pamiątkowe fotki z sołtysem.

To też dobry punkt na trasie dłuższej wycieczki po regionie świętokrzyskim. Wąchock leży przy drodze krajowej nr 42, więc łatwo wpaść tu na chwilę podczas podróży. Nie trzeba planować całego dnia – wystarczy 30-40 minut na obejrzenie pomnika, przeczytanie dowcipów na alejce i zrobienie kilku zdjęć. Jeśli ktoś chce zwiedzić też opactwo i park, warto zarezerwować 2-3 godziny.

Pomnik początkowo stał w innej lokalizacji, a w 2014 roku przeniesiono go na obecne miejsce – skwer nad Kamienną w centralnej części parku. Nowa lokalizacja jest bardziej reprezentacyjna i łatwiej dostępna dla turystów.

Informacje praktyczne – dojazd, parking, ceny

Pomnik znajduje się przy ulicy Błonie w centrum Wąchocka, w parku między ulicami Kolejową i Błonie. Jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę – to obiekt plenerowy, więc można go odwiedzić o każdej porze. Najlepiej wybrać się w dzień, by w pełni docenić detale rzeźby i wygodnie przeczytać tablice z dowcipami na Alei Humoru.

Dojazd z różnych kierunków jest prosty. Przez Wąchock przebiega droga krajowa nr 42 łącząca Kielce z Radomiem. Z Kielc to około 30 kilometrów, ze Starachowic jeszcze mniej – niecałe 10 kilometrów. Dla kierowców z dalszych miejscowości: z Warszawy to około 160 km (trasa przez Radom), z Krakowa około 150 km.

Parking: W mieście jest kilka parkingów dla samochodów osobowych. Najbliżej pomnika można zaparkować w centrum, przy ulicy Błonie lub w pobliżu opactwa cystersów. Parking jest bezpłatny. Autobusy turystyczne najlepiej parkować pod klasztorem cystersów, skąd do pomnika jest kilka minut spacerem.

Czas zwiedzania: Sam pomnik i Aleja Humoru to 20-30 minut. Z krótkim spacerem po parku nad Kamienną – około godziny. Jeśli ktoś planuje też wizytę w opactwie cystersów, warto dodać kolejną godzinę lub więcej.

Dostępność: Pomnik znajduje się w parku na otwartej przestrzeni, dostępnej dla osób poruszających się na wózkach. Alejka prowadząca do pomnika jest utwardzona.

Wąchock to miejsce, które pokazuje, że można z humorem podejść do własnej historii i zamienić nawet żarty w atut. Dla turystów przejeżdżających przez region świętokrzyski to przyjemny przystanek, który zostaje w pamięci – nie tylko przez rzeźbę, ale przez całą atmosferę miasta, które nie boi się śmiać z siebie samego.