„Ławeczka Niepodległości” (’2018) w Końskich

Ławeczka Niepodległości w Końskich to jeden z ponad stu podobnych obiektów, które powstały w całej Polsce z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości. Betonowa ławka z multimedialnym wyposażeniem miała być czymś więcej niż tylko miejscem do siedzenia – planowano, że będzie edukować o historii Polski i lokalnych bohaterach. Dziś można ją znaleźć w Parku Miejskim przy Koneckim Centrum Kultury, choć jej historia jest dość kręta.

Warto wiedzieć, że to miejsce przeszło pewną metamorfozę. I choć nie wszystko poszło zgodnie z planem, sama ławka pozostaje ciekawym śladem obchodów niepodległościowych z 2018 roku.

Historia koneckiej ławki niepodległości

Program Ławka Niepodległości zainicjowało Ministerstwo Obrony Narodowej w 2018 roku. Do konkursu zgłosiło się ponad 260 samorządów z całej Polski, a Końskie znalazły się wśród 136 gmin, które otrzymały dofinansowanie. Projekt multimedialnej ławki wyłoniono w konkursie – wygrała Marta Rosiak z firmy Betonovo.

Końskie podpisały umowę z MON 13 listopada 2018 roku. Całkowity koszt inwestycji wyniósł 29 900 złotych, z czego ministerstwo pokryło około 60 procent, czyli niespełna 18 tysięcy. Reszta pochodziła z gminnego budżetu. Termin realizacji był napięty – ławka musiała stanąć do końca grudnia tego samego roku.

Pierwotnie obiekt umieszczono na skwerku w centrum miasta, przy kolegiacie Świętego Mikołaja. To reprezentacyjne miejsce, często odwiedzane przez mieszkańców i turystów. Ławka miała nie tylko służyć odpoczynkowi, ale też edukować o historii niepodległości Polski.

Konecka ławka była jedną z 136 podobnych instalacji rozmieszczonych w całej Polsce. Każda z nich zawierała zarówno ogólnopolskie materiały o odzyskaniu niepodległości, jak i lokalne nagrania przygotowane przez samorządy.

Przeprowadzka i zmiana lokalizacji

Życie ławki w centrum Końskich nie trwało długo. Gdy ruszyła przebudowa skwerku na rynek, obiekt trzeba było przenieść. I tu zaczęła się historia godna lokalnej kroniki absurdów.

W 2023 roku władze miasta zapowiedziały, że ławka stanie na błoniach przy stawach Browary – popularnym miejscu spacerów. Burmistrz Krzysztof Obratański argumentował, że to idealna lokalizacja ze względu na duży ruch spacerowiczów. Tyle że po tej zapowiedzi ławka… zniknęła. Podczas prac remontowych leżała podobno w stercie piachu i odpadów.

Kolejny raz pojawiła się w połowie 2024 roku, ale nie na błoniach. Ostatecznie wylądowała w Parku Miejskim, za budynkiem Koneckiego Centrum Kultury. I tam stoi do dziś.

Co oferuje ławka – funkcje multimedialne, które były

Pierwotnie Ławeczka Niepodległości miała być interaktywna. W betonowej konstrukcji zamontowano urządzenia elektroniczne z materiałami edukacyjnymi. Każdy odwiedzający mógł podłączyć telefon lub tablet przez port USB i odsłuchać nagrania.

Część ogólna zawierała fragment Marsza Pierwszej Brygady oraz depeszę Józefa Piłsudskiego z 16 listopada 1918 roku, w której notyfikował powstanie niepodległego państwa polskiego. Do tego dochodziły lokalne materiały – w przypadku Końskich była to historia walki o wolność, czytana przez pracownika Koneckiego Centrum Kultury, Aleksandra Kopańskiego.

Na ławce umieszczono też inskrypcję: „Ławka Niepodległości pamięci wybitnych patriotów, dowódców i mężów stanu oraz czynu zbrojnego żołnierza polskiego w stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości”. Całość uzupełniały logo MON, samorządu oraz kod QR.

Po zmroku ławka przyciągała uwagę ciekawym oświetleniem. Przynajmniej tak było na początku.

Niestety, po kolejnych przeprowadzkach ławka straciła wszystkie funkcje multimedialne. Obecnie nie można już odsłuchać muzyki patriotycznej ani lokalnych opowieści. Pozostała tylko wizualna forma – betonowa konstrukcja z napisami.

Jak wygląda ławka dziś

Obecna lokalizacja w Parku Miejskim przy tyłach Koneckiego Centrum Kultury to miejsce spokojne, choć niekoniecznie tak uczęszczane jak pierwotny skwerek w centrum. Park jest popularny wśród spacerowiczów, rodzin z dziećmi i osób szukających chwili odpoczynku w zieleni.

Sama ławka to masywna betonowa konstrukcja w stonowanym, szarym kolorze. Wyróżnia się na tle tradycyjnych drewnianych ławek parkowych. Widoczne są napisy i logo, które przypominają o jej patriotycznym charakterze. Niestety brak działających funkcji multimedialnych sprawia, że dla przypadkowego przechodnia to po prostu kolejna ławka – tyle że nieco bardziej okazała.

Warto wspomnieć, że projekt wszystkich Ławek Niepodległości w Polsce był jednolity. Oznacza to, że podobne betonowe konstrukcje stanęły w dziesiątkach innych miast. Niektóre zachowały funkcjonalność, inne – jak ta w Końskich – stały się już tylko pomnikiem.

Dla kogo to miejsce i czy warto je odwiedzić

Ławeczka Niepodległości nie jest typową atrakcją turystyczną w rozumieniu muzeum czy zabytku. To raczej element miejskiej przestrzeni, który można zobaczyć przy okazji spaceru po Końskich.

Jeśli ktoś interesuje się historią obchodów stulecia niepodległości albo po prostu lubi odkrywać lokalne ciekawostki, może zajrzeć do Parku Miejskiego. Nie trzeba jednak specjalnie planować wyprawy – to maksymalnie kilkuminutowy przystanek podczas zwiedzania miasta.

Dla rodzin z dziećmi park sam w sobie jest przyjemnym miejscem na odpoczynek. Ławka stanowi dodatkowy element, przy którym można opowiedzieć młodszym o historii Polski i lokalnych inicjatywach patriotycznych. Choć bez działającego audio trochę trudniej wzbudzić zainteresowanie.

Miłośnikom nietypowych pomników miejskich i „urzędowych” form upamiętniania historii ławka może dać materiał do refleksji. Program Ławek Niepodległości był szeroko komentowany – zarówno jako ciekawa inicjatywa edukacyjna, jak i przykład nietrafionych inwestycji publicznych. Konecka historia przeprowadzek i utraty funkcjonalności wpisuje się w tę drugą narrację.

Praktyczne informacje – dojazd i zwiedzanie

Lokalizacja: Park Miejski w Końskich, za budynkiem Koneckiego Centrum Kultury przy ulicy Partyzantów. To centrum miasta, więc łatwo tu dotrzeć pieszo z większości punktów w Końskich.

Dojazd: Jeśli ktoś przyjeżdża samochodem, można zaparkować w pobliżu centrum miasta. Z dworca PKP w Końskich to około 15 minut spaceru. Park znajduje się w spokojnej części miasta, w otoczeniu zieleni.

Czas zwiedzania: To dosłownie kilka minut. Wystarczy podejść, przeczytać napisy, zrobić zdjęcie i ewentualnie usiąść na chwilę. Warto połączyć z dłuższym spacerem po parku lub zwiedzaniem innych atrakcji Końskich, jak kolegiata Świętego Mikołaja czy Muzeum Regionalne.

Ceny: Oczywiście darmowe. To obiekt w przestrzeni publicznej, dostępny przez całą dobę.

Godziny otwarcia: Park jest otwarty cały czas. Nie ma żadnych ograniczeń czasowych.

Dostępność: Ławka stoi w parku na utwardzonych alejkach, więc dojście nie powinno sprawiać problemów. Sama konstrukcja jest niska, więc można swobodnie usiąść.

Końskie to miasto w województwie świętokrzyskim, znane przede wszystkim z przemysłu metalurgicznego. Oprócz Ławeczki Niepodległości warto zobaczyć tu barokową kolegiatę, Muzeum Regionalne w Pałacu Małachowskich czy spacerować wokół stawów Browary.

Ławeczka Niepodległości w Końskich to przykład tego, jak ambitne projekty mogą zderzyć się z rzeczywistością. Zamiast multimedialnej atrakcji edukacyjnej zostało miejsce do siedzenia z patriotycznym napisem. Czy warto ją zobaczyć? Jeśli ktoś i tak jest w Końskich – czemu nie. Specjalna wyprawa raczej nie ma sensu, ale jako element spaceru po mieście może być ciekawym punktem odniesienia do rozmowy o tym, jak w Polsce upamiętnia się historię.